Doğum Günü Pastası

İnsan hayatında özel günler vardır ki doğum günü ve doğum günü pastası belki de bunların en önemlisidir. İnsanlar doğum günlerinde daha duygusal olurlar. Hatırlanmak, değerli hissetmek isterler. Ne kadar duygusal olunduğu ile alakalı her kişilik bu duyguyu farklı hisseder.

Tarihte kayıtlı bilinen ilk doğum günü kutlaması MÖ 3000 yıllarında yaşamış bir firavuna aittir. O tarihlerde doğum günü kutlamaları yakın çevrede topluca yapılır, büyük öküzler kesilerek halka dağıtılır, eş dost yanında hizmetliler ve köleler dahi kutlamalara katılırdı. Kutlanan günün şerefine suçlulara aflar çıkar, köleler azat edilirdi. 

 

Doğum günlerinde pasta kesmek eski bir adettir. Bu adetin tarihi ve amacı diğer kutlamalardan farklıdır. Başka organizasyonlarda kesilen pastalardan ayrı olarak doğum günü pastası genelde tek katlı ve üzerinde tamamlanan yaş sayısı kadar mum yakılır.

Doğum günü pastasının geçmişi Helen Uygarlıklarına kadar gider. Kutlama amacı ile Orta çağ döneminde Almanya’da ortaya çıkmıştır.

Eski Yunan’da Ay’ın, saflık ve avın tanrıçası Artemis için Yunanlılar ayın şeklinden ötürü yuvarlak pastalar yapar, mum yakarak kutlamalar organize ederlerdi.  Pastanın yuvarlak şekli Ay’ın dolunay fazını temsil ederken, yanan mumlar da AY’ın ışığını ifade ederdi. 

Bu gelenek daha da öncesinde de Eski Mısır’da firavunlar için taç giyme törenlerinde uygulanırdı.

Doğum günlerinde kutlama geleneği ortaya çıkmadan önce Romalılarda üst düzey kişilerin doğum günlerinde pasta pişirdikleri bilinir.  Sadece soyluların 50 yaşına geldiğinde kutladıkları özel bir kutlama ile başlamış, Hristiyanlık öncesinde Roma’da devlet adamlarının doğum günleri milli bayram sayılmıştır. Sezar’ın doğum günü bir festival olarak kutlanırdı. Hristiyanlığın doğuşu ile tüm doğum günü kutlamaları yok olmuştur.

Hristiyan azizlerin “Yortu günü” adı ile yaptıkları kutlamalar ise ölüm yıldönümlerinde öbür dünyaya geçmek, gerçek hayata başlamak şeklinde yorumlanmıştır. MS 245 yılında Hz. İsa’nın doğum gününü belirleyen bazı din adamlarına kilise karşı çıkarak kutlamaların günah olduğunu açıklamıştır. Kilisenin bu bakış açısı 4. YY dan sonra değişmeye başlamıştır. Hz. İsa’nın doğum gününün 25 Aralık olarak anlaşılması ile günümüzde de “Christmas (Noel)”  kutlanmaya başlanmıştır.

Eski zamanlarda doğum günleri kutlanmazdı. Çünkü bu günlerde kötü ruhları üzerlerine çekildiğine inanılırdı.

İlk doğum günü kutlaması statü sahibi tek kişi olan bir kralın doğum gününde yapıldı. Gün boyu yanından ayrılmayıp onun için dua eden insanlar ile bu kutlamaların temeli atılmış oldu.

   

Milattan Sonra 1400 ve 1500 yıllarında Almanya’da ortaya çıktığı varsayılan “Kinderfest” çocuklar için yapılan bir festivaldi. “Kinder” kelimesi Almancada çocuk anlamındadır. Almanlar çocuklarının, doğum günlerinde kötü ruhlardan gelebilecek zararlara karşı hassas olduklarına inanırlardı. Bu sebeple doğum günlerinde pasta pişirilir, üzerine çocuğun yaşı + 1 kadar mum yakılırdı. Eklenen 1 mum çocuğun 1 yıl daha yaşaması umudunu taşırdı.

Sabah gün doğarken yanan mumlarla bezenmiş pasta eve getirilip çocuklar uyandırılır, pasta yenene kadar mumlar değişerek yakılırdı. Yemek başlarken çocuğun üflemesi ile mumlar söner ve kutlama başlardı. O dönemlerde doğum günü pastası ve kutlamalar çocuklara yönelikti. Kutlamalar ile çocuğa çeşitli hediyeler alınması da adettendi. Mumları tek seferde üfleyerek dilek tutmak yine o zamanlardan kalan bir gelenektir. Çocuk pastaları dışında hiçbir yetişkinin yetişkin pastaları kutlanmazdı.

1600 lü yıllardan sonra Avrupalılar dünyada farklı bölgelere yayılarak bu geleneği Asya, Afrika gibi kıtalara da taşımıştır.

1800 lerden sonra sanayi devriminde yaşanan gelişmeler ile İngiliz bir kimyagerin “Kabartma Tozu” nu bulması ile pasta üretimi pişirme süresinin azalması ile gelişmeye başlamıştır. Kapitalist sistemin gelişimi ile paralel olarak kutlamalarda yaşanan artış ile pastalar tüm dünyada uygulanan bir gelenek haline gelmiştir.

Günümüzde gelişerek oldukça büyük bir hale gelen pastacılık sektörü malzeme çeşitliliği ve sunum şekilleri ile standart dışı butik üretimlerde çok renkli bir hale gelmiştir.  1789 Fransız Devriminden sonra kraliyet sarayında işleri sonlanan pastacılar, Fransa’da yayılarak Butik Pasta Evlerini geliştirmişlerdir. Bu sayede Modern pastacılık ortaya çıkmıştır.

Butik anlamı ile ortaya çıkan pastacılık, kişiye ve amaca uyan tasarımların yaratıcı hayal gücü, yetenek, sabır ve emek ile birleşmesi sonucu sektörde çok özel bir yer açmıştır.

Butik pastacılık sadece doğum günlerinde değil, düğün, doğum, kutlama gibi özel günler için de özel üretimler yapmaktadır. Pasta dışında da kurabiye, çikolata gibi çeşitler de sektördeki yerini bulmuştur.

Günümüzde internet ve sosyal medyanın da katkısı ile sadece kurumsal işletmeler değil, bireysel olarak da tasarım butik pastacılık ürünleri ile büyük bir sektör oluşmuş, kişiye ve ekonomiye katkı sağlamaktadır.

2013 yılında “Tüm Pastacılar Derneği (Tüm Pasder)” yönetiminin açıklaması ile Türkiye’de çok hızlı gelişerek 20 Milyar TL ciroya ulaşan pastacılık sektöründe eleman sıkıntısı sebebi ile yetiştirmek üzere yüksek kapasiteli pastacılık okullarına ihtiyaç duyulduğu açıklanmıştır. Günümüzde Milli Eğitim Müdürlüğü desteği ile Pastacılık Eğitim Merkezi projesi hayata geçirilmiştir.

Herkesin hemen her doğum gününde söylediği yaklaşık 100 yıllık tarihi olan “doğum günü şarkısı”, 1893 yılında Kentucky’li iki öğretmen kız kardeş tarafından, önce öğrencilere selam vermek amacı ile “Good Morning To Al” şeklinde yazılmıştır.

 

Günümüzde ülkelere göre doğum günü kutlamalarına örnek vermek gerekirse;

  • -  Avustralya’da genelde çok soğuk olmayan günlerde barbekü eşliğinde yapılır, çocuklara küçük renkli pasta şekerle kaplı tereyağlı ekmek yedirilir. Doğum günü olan kişiye reşit olmanın sembolü olarak ev anahtarı hediye edilir.
  • -  Brezilya’da çocuklara meyve ve sebze şeklinde şeker verilir, evler bayrak ve çiçekler ile süslenir, doğum günü sahibinin kulak memesi çekilir.
  • -  Bulgaristan’da yaşayan kişinin adının tarihi yada İncil’de anlamı varsa, isim yortusunda asıl doğum gününe ek ikinci ve daha büyük kutlama yapılır.
  • -  Kanada’da ev yapımı çok katlı pastanın içine paketlenmiş bozuk para saklanır, para yerken kime çıkarsa oynanacak tüm oyunları yönetme hakkı verilir.
  • -  Çin’de herkes doğum gününü yeni yılda kutlar. Bebeklerin 1 yaşında doğduğuna inanılır ve 2. Doğum gü çok önemlidir. Bebeği bozuk para, oyuncak bebek ve kitap gibi objelerin arasına koyarlar ve bebeğin birini seçmesini beklerler. Bebek parayı seçerse zengin olacak, kitap seçerse öğretmen olacak, oyuncak seçerse çok çocuğu olacak şeklinde inanış vardır. Hediye olarak saat verilmez. Saatin anadilleri Mandarince’de ölüm ile aynı anlamı vardır. Uzun bir hayat dilemek için noodle ikram edilir. Çocuğa renkli boyanmış yumurta getirilir ve doğum günü 30 gün devam eder.
  • -  Danimarka’da ev sahibinin penceresine doğum günü bayrağı asılır. Çocuksa uyandığında görmesi için yatağının etrafına hediyeler bırakılır. Kişi 30 yaşında ve bekarsa arkadaşları o kişiye “pepper man” / “pepper maid” lakabı takar ve biberlik ya da biber değirmeni hediye eder.
  • -  Mısır’da yeni doğan bebeğin doğum günü 1 haftalık olunca kutlanır. Birince mum olan iki pasta yapılır. Ev kar çiçeğine benzer kağıtlarla süslenir. Gelen misafire kurabiye, susam çubukları, sandviç ikram edilir.
  • -  İngiltere’de doğum günü tebrik kartı gönderilmesi eski bir gelenektir. Kişi şans getirsin diye 3 kez havaya atılıp tutulur.
  • -  Avrupa’da yeni doğan bebek için ağaç dikilir. Ağaç sağlıklı ve güçlü büyürse bebek de öyle büyür anlamına gelir.
  • -  Almanya’da doğum günü sahibi çocuksa o gün hiç ödev ve iş verilmez. Kişi uyanmadan ailesi uyanır mumları yakar, akşam yemeğinden sonra kişi mumları üfleyerek kutlamayı başlatır. Sonra hediyeler açılır.
  • -  Japonya’da doğum günü kız çocuklarına 3. Yada 7. Yaşında, erkek çocuklarına 5. Yaşında kutlanır. Eskiden ocak ayında kutlanan doğum günü günümüzde tam gününde kutlanıyor.
  • -  Meksika’da kişiye 2 kutlama yapılıyor. İlki isim yortusunda kilisede, ikincisi için davetliler “pinata” denilen içi, şeker, bozuk para dolu hayvan şeklinde oyuncak getirir. Pinata yere konur, çocuklar gözleri bağlanarak pinatayı patlatmaya çalışır. Doğum günü sahibi kız ise kutlamanın sonunda babası ile vals yapar.